Make your own free website on Tripod.com

ISTORIJA µ BIBLIOTEKA µ LINKOVI µ SUBVERZIJA

 

 

Istorija pokreta: Za početak, na sekciji istorija imaćete kratko objašnjenje uz svaki događaj i pokret koji smatramo važnim. Mi smo zamislili ovu sekciju sa odgovarajućim istorijskim tekstom uz svaku priloženu temu, ali pošto te tekstove treba napisati (sic!), a, prirodno, mnogo smo lijeni, ova sekcija će se tek dopunjavati... povremeno... uh. Uz naš tekst, biće priloženi i linkovi sajtova i autorskih tekstova (pretežno na engleskom) koji se dotiču određene teme. Dakle, kada vidite hyperlink (podvučen) naziv teme, to znači da je spremna... spremna za čitanje.

 

 

Revolucija u Rusiji 1917-18

 

Ruska revolucija predstavlja vjerovatno najveći događaj dvadesetog vijeka, istoveremeno predstavljajući i najveće razočarenje oko koga je zavijena magla ideoloških, poličkih i sektaških mitova i kontra-mitova. Dok za većinu mislilaca i istoričara ova revolucija predstavlja nekoliko uzastopnih revolucija i ratova, pobjeda i poraza raznih vođa koje su se smjenjivale, za nas ona predstavlja jedan objedinjen proces u kome su milioni radnika i seljaka, masovno ustajući u bitku za goli život, nevezani za bilo kakve „vođe“, otrkrili svijetu mogućnosti novih i kreativnih odnosa među ljudima. Ali ovaj eksperiment je suviše kratko potrajao. Boljševička vlast, uspostavljajući apsolutnu kotrolu, uništila je u roku od nekoliko mjeseci i poslednji trag stvarne revolucije. Šta god ste čuli i slušali o ruskoj revoluciji, svakako: niste čuli dovoljno.

 

Revolucionarna Njemačka 1918-21

 

Pored toga što je bila pokret koji je komplementarno nastavljao rusku revoluciju, okončavajući rat i obećavajući permanentnost talasa pobune, njemačka revolucija je istovremeno bila i najveći izraz podvojenosti zvaničnog i nezvaničnog izraza snage proletarijata. U novembru 1918. izabrani su sovjeti, ali su zbog tradicionalne snage SPD-a, došavši u njegovu sferu uticaja, predali vlast buržoaskoj vladi u koju su sjeli njihovi ministri. Tako je u januaru 1919. izbilo radnički ustanak. Nakon njegovog poraza i ubistva Rose Luxemburg i Karla Liebknechta, novoosnovana KPD je pala u ruke pro-boljševičkog rukovodstva i postala instrument Kominterne. Kada je izbio ustanak u Ruhru marta 1920, KPD se podijelila: boljševičko rukovodstvo je uzelo ulogu „lojalne opozicije“ podržavajući socijaldemokratsku vladu, a već isključena većina – ultra-lijevo orijentisani militanti – podržali su ustanak.

 

Revolucionarna Italija 1918-21

 

Revolucionarni talas je zatim prešao na Italiju. Ovo je poznato u istoriji pod nazivom Bienno Rosso. Divlji štrajkovi bili su redovna pojava. Poslijeratno nezadovoljstvo pretočilo se u praksu sličnu onoj u već zatalasanim zemljama: radnici osnovali fabričke savjete, i veoma često naoružani, zauzimali su svoje fabrike; seljaci i demobilisani vojnici su okupirali zemlju i osnivali seoske kooperative. Ali pokret je ubrzo poražen, jer je i kapial iskoristio nezadovoljstvo kroz svoj kanal koji će postati karakterističan u budućnosti: fašizam. Novoformirani fašistički borbeni odredi stacionirali su se u ruralnim centrima i napadali radnike u gradovima. Talijanska komunistička ljevica, zbog brzog poraza nepovezanih savjeta i tradicije „maksimalizma“, okrenula se čisto političkoj direkciji borbe i bila glavni zagovarač „boljševizacije“ (onako kako ju je ona vidjela). Tako je, kada se razočarala u politiku Kominterne, ostala na jednostranim političkim osnovama zapadajući u zatvoreno sektaštvo.

 

Kronštatska pobuna 1921

 

Ne postoji ništa gore nego kada te sopstvene riječi proganjaju sa usana drugih ljudi. Ovo se desilo boljševičkim vođama. Počelo je sa divljim štrajk pokretom u Petrogradu, čiji su se glasovi počeli širiti. Kronštatski mornari, ponos revolucije, odlučili su da više ne mogu čekati da vlada ispuni svoja obećanja. Opšti saziv slobodno izabranih delegata radnika, vojnika i mornara u Kronštatu oformio je Provizionalni revolucionarni komitet koji bi upravljao gradom do izbora novog sovjeta... ovaj put pri slobodnim i radnički zasnovanim izborima. Vlada je odgovorila vojnim napadom. Za uzvrat, provizionalni komitet, izražavajući volju stanovnika Kronštata, pozvao je radnike cijele Rusije i svijeta na novu i konačnu revoluciju. Ironija nema granicu: dan nakon što su krvavo ugušili kronštatsku, Lenjin, Trocki i ekipa proslavili su pedesetogodišnjicu Pariske komune.

 

Španija i Katalonija 1936-37

 

Revolucija u Španiji je bila svetionik na tamnom nebu tridesetih. Fanatični radnički ustanak koji izbija u Barseloni najavljuje veličanstvenu i dugo čekanu promjenu. Dok se političari okupiraju antifašizmom, seljaci i radnici preuzimaju kontrolu nad svojim životima... opet! I opet na sličan način. U Barseloni, tvrđavi anarho-sindikalizma i CNT-a, 3000 preduzeća pada u ruke fabričkih komiteta. Crveno-crna praksa se širi sve do frontova. Radnici osnivaju milicije i upućuju se na front. Seljaci kolektivizuju zemlju... dobrovoljno! Revolucija postaje kultura preporođene zajednice. Ali zajednica nije ostvarena do kraja. Dok su se radničke milicije borile protiv Franka, u zaleđu, Komunistička partija je preuzimala vlast i podrivala revoluciju. Ruska epizoda se ponovila. Fenomen „anarhisti u vladi“ pokazao se kao apsurd... šta drugo. Do ljeta 1937. globalni krug se zatvara: kapital je trijumfovao i više ne trpi subverziju.

 

Planeta u štrajku 1943-53

 

Drugi svjetski rat je izbjegao sudbinu prvog: sudbinu da bude prekinut. Ipak, ni njegov kraj i ono što ga je pratilo nije izbjeglo radikalno izražavanje nezadovoljstva. Tako se opet postavilo isto pitanje: kako kontrolisati radničku klasu. Generalni štrajkovi su prvo zahvatili Torino i Milano, a bilo je pokušaja stvaranja radničkih savjeta. Karakter štrajkova je pratio karakter razaranja: bili su interkontinentalni. Tako je u Oaklandu krajem 1946. izbio generalni štrajk koji je smiren akcijom sindikata. Ali radnici sa druge strane ograde dali su se poraziti tek silom. Tako je štrajk u „Škodi“ 1953. proširen na čitavu Čehoslovačku, ali je stao na pola puta. Ipak, dvije sedmice kasnije, u Istočnom Berlinu je izbio štrajk koji je nakon širenja čitavu zemlju dobio svoju punu formu jednim političkim zahtjevom: štrajk komitet iz Hallea je zahtjevao formiranje provizionalne vlade revolucionarnih radnika.

 

Revolt u Poljskoj 1956

 

Odmah nakon što je moskovska kasta obezglavila svoju religiju odričući se Staljina, tako čineći tešku taktičku pogrešku koju će morati da plati uskoro, rastuće nezadovoljstvo među radnicima u Istočnom bloku pretvorilo se u otvoren otpor u Poljskoj. Počelo je u Poznanju izborom štrajk komiteta u Zispo fabrici i ispostavom tipičnih zahtjeva. Nakon pokušaja odugovlačenja (takozvani „pregovori“) radnici su izašli na ulice, zahtjevali ukidanje rada po komadu i reviziju proizvodnog sistema. Ruski tenkovi su okružili grad, dok su vladini ušli – nastupile su ulične borbe. Štrajkovi podrške su izbili u drugim gradovima, ali ih je policija ugušila odmah na početku. Nakon Poznanja, promjena u rukovodstvu i pokušaj nezavisne direkcije poljske Komunističke partije nije značio baš ništa... pogotovo ne žrtvama.

 

Mađarska revolucija 1956

 

Sve je počelo kao masovni protest u znak solidarnosti sa poljskim radnicima. Zahtjevi koji su predstavljeni bili su samo stidljiva naznaka sveopšteg nezadovoljstva. Završilo se sa dvadeset hiljada mrtvih koji su svoje živote ugradili u najegzemplarniju proletersku revoluciju do tog trenutka. Milioni radnika uz studente organizovali su se u revolucionarne radničke savjete i preuzeli kontrolu nad cjelokupnim društvenim životom. Vladu „umjerenog“ Nađa niko nije bendao. Radnici i studenti su odlučivali o svemu. Skromni zahtjevi su zamijenjeni smjelom praksom koja je nadilazila sva očekivanja. Ideologije i demagogije su potisnute direktnom komunikacijom. Državu je razbila zajednica slobodno udruženih ljudi. Tih trinaest revolucionarnih dana dio su one strane istorije koja se računa, ne godinama i generacijama, nego sekundama i uzdisajima.

 

Francuska: maj 1968

 

Ovo predstavlja vjerovatno jedan od najsvjetlijih događaja u istoriji. Tih dana riječ „utopija“ je izgubila svoje tradicionalno zančenje. Ono što je započelo kao protest pariskih studenata za solidarnost sa Praškim proljećem i anti-ratnim pokretom pretvorilo se u eksploziju koja je nadilazila sve radikalne revolucionarne zamisli, čiju su mogućnost dočarale samo apstraktne formule situacionista. Maj u Parizu predstavljao je potres savremenom društvu koji ni danas ne može izgubiti na aktuelnosti: radilo se o buntu protiv dosade, otuđenja i svake vrste kapitalizma u isto vrijeme. Sorbonne i Cencier su postali pravi revolucionarni centri i ispružili ruku radnicima koji su počeli okupitrati fabrike. Spontano su stvarani embrionski odnosi revolucionarnih savjeta. Svaki dan je nosio novi udarac „starom svijetu“: „poezija je na ulici“ i „zahtjeva se nemoguće“. Ali francuska buržoazija je imala velikog saveznika: sovjetsku birokratiju. Recimo samo da je de Gaulle ostao najveći dužnik upravo CGT-u i PCF-u.

 

Jugoslavija 1968

 

Pa zar ste mislili da smo baš do te mjere nazadni? Talas je zahvatio i nas. Dokazali smo tom prilikom da smo ipak dio ove planete i ovog kontinenta. Samo, dok su na Zapadu „lijeve“ parole zvučale kao skok od stvarnosti, kod nas je „lijeve“ parole koristila vladajuća birokratska oligarhija, pa je bunt studenata stvorio specifičan psihološki efekat: u stvari, dok su te parole u rukama vlasti imale ulogu maskiranja stvarnosti, studenti su ih upotrebili da bi stvarnost demaskirali. Dakle, suštinskih razlika u uzrocima uopšte nema: radilo se o pobuni protiv kapitalizma, samo onog birokratskog. Događaji spontano prate fiktivni šablon: masovna tuča sa policijom, opšti skupovi i formiranje fakultetskih zborova, zahtjevi, akcijski odbori, rezolucije, štrajk univerziteta. Iz Beograda se prenosi u Zagreb. Vlasti reaguju instinktivno: policijskom represijom koja izoluje studente u zidove njihovih svakodnetvhih prostorija. Zbog neuspjeha u povezivanju sa radnicima, pokret se guši. Ali... „vratiće se opet...“

 

Italija 1968-73

 

Snaga šezdeset i osme je u Italiji već poranila. Samo, ona poprima drugačije oblike nakon prve „utopijske eksplozije“ koja je nosila slične crte sa ostalim zemljama. I tu, studenti istupaju sa revolucionarnim političkim zahtjevima i okupiraju univerzitete. Njih, odmah zatim, prate i radnici i dolazi do ogromnog skoka u uticaju i djelovanju „vanparlamentarne ljevice“ i anarhista. Zbog tradicionalnog radikalzma u retorici Italijana, čak su i sindikati morali preuzeti poprilično radikalne parole da bi sačuvali kredibilitet među članstvom. Ali širina i fleksibilnost pokreta se naglo lome odmah poslije „vruće jeseni“: nakon masakra na Piazza Fontana u Milanu za koji su optuženi anarhisti (bombu podmetnuli fašisti uz pomoć tajne službe) dolazi do oštre policiske represije – silom se slama uticaj ultra-lijevih tendencija a mnogi militanti završavaju u zatvoru, uz 11000 podignutih optužnica širom zemlje. Ekstremna ljevica odgovara na ekstreman način, i prelazi u ilegalnu urbanu gerilu.

 

Poljska 1980-81

 

Znate li šta je generalni štrajk? Za generalku nema boljeg primjera od iskustva poljskih radnika koji su u Gdanjsku, na ljeto 1980, pokrenuli jedan od najvećih. Oformili su štrajk komitete i interkomitete među fabrikama i pogonima, ispostavljajući listu zahtjeva državno-kapitalističkoj vladi u Varšavi. Njihova najveća slabost nije bila u tome što su bili nenaoružani, nego što nisu imali iskustva sa pojmom koji je na zapadu već doživio bezbroj parabola: sindikat. Vlada je pristala na zahtjev za „slobodne sindikate“, odbivši sve ostalo. Pokazalo se, naravno, da sindikati mogu biti „slobodni“, ali da ostaju to što jesu: birokratske strukture. Dok je Leh Valesa – vođa udruženih sindikata – kružio zemljom i smirivao divlje štrajkove pozivajući se na patriotizam (iza kog su stajali CIA i Vatikan), vlada je polako čistila cijevi i pripremala neizbježno. Ispostavilo se da je Poljska ipak dala kvislinga. Ah da, Valesa je kasnije postao predsjednik... ni manje ni više.

 

____________________________________________________________________